Воскресенье
25.06.2017
17:07
Форма входа
Календарь
«  Июнь 2017  »
ПнВтСрЧтПтСбВс
   1234
567891011
12131415161718
19202122232425
2627282930
Наш опрос
Оцените мой сайт
Всего ответов: 240
Статистика

Онлайн всего: 1
Гостей: 1
Пользователей: 0

Всё о Таджикистане (или почти всё...)

Джамоат Далёни боло

Ҷамоати Далёни боло – Jamoat Dalyoni bolo

Дата образования:

Прежнее название:

Что означает это название: Топоним «Далёни боло» означает «Верхний Далён» и состоит из топонима «Далён» интерпретируемого по разному: 1) «Уроженцы города Дели (Индия)» и состоит из слова «Деҳли» - означающий «Дели» столицу Индии и «-ён» (-йон, -йун, -ан, -о (хо); -он, -ун) - Форманты. Суффиксы топонимических образований (терминов-существительных и собственных названий) обозначающих место, создают топоним, показатель множенности. В таджикском языке эти форманты имеют формообразующее свойство, они образуют множественное число существительных. Исторически окончание используется как с существительными обозначающими живые объекты, так и неживые объекты. 2) От слова «Даҳвалиён» означающее «Десять друзей, десять хозяйств, десять святых» и состоит из слова «Даҳ» - означающий «десять», арабского слова «валӣ» — 1. друг, любимый; близкий (богу); святой; 2. разг. предсказатель; провидец; 3.покровитель; опекун; 4. близкий друг; 5.близкий к богу и «-ён» (-йон, -йун, -ан, -о (хо); -он, -ун) - Форманты. Суффиксы топонимических образований (терминов-существительных и собственных названий) обозначающих место, создают топоним, показатель множенности. В таджикском языке эти форманты имеют формообразующее свойство, они образуют множественное число существительных. Исторически окончание используется как с существительными обозначающими живые объекты, так и неживые объекты, суффикса «и» и таджикского слова «боло» - верх, верхний.

Центр: деха Далёни боло

Территория:_________ кв.км

Население джамоата_____________________,

Название городов,

дехов и пгт.

(на 01.01.2014 г.)

Население городов, дехов и пгт. на:

Расстояние от центра  

джамоата до деха, км.

15.01.1959

1970

1979

 

 

 Далёни боло

 

 

 

 

 

 

 Далёни поён

 

 

 

 

 

 

 Дехманора

 

 

 

 

 

 

Оби борик

 

 

 

 

 

 

Навобод

 

 

 

 

 

 

Файзобод

 

 

 

 

 

 

Калъачаи Арбоб

 

 

 

 

   

Калонтарин ва сернуфузтарин дехахои Ҷамоати деҳоти Далёни Боло ин Далён аст. Вай дар шафати мавзеи собиқ Чашмасорон ва Кушосиё, он ҷое, ки шохобҳои Сои калон якҷо мегаштанд ва чарчоҳи шабакаҳои ҷӯйҳои Ӯротеппа ва Чормаҳалла, деҳаҳои канори он ҷой доштанд ба вуҷуд омадааст. Номи деҳаро бо якчанд маъно шарҳ медиҳанд:

1) Манзили муҳоҷирон аз Деҳлии Ҳиндустон,

2) Манзили Даҳвалиён (яъне даҳ дӯстон, хоҷагон, одамони муқаддас), деҳаи волиён ифода карда мешавад, ё худ ибодати даҳ рӯзаи валиён дар хонакоҳ.


Ҷанубтару ғарбтар аз деҳаи Далён дар доманаи қаторкӯҳҳои Қӯрғонак силсилаи деҳаҳои ободе буданд, ки яке аз онхо Далёни Боло мебошад, ки дар доманаи қаторкӯҳҳои арчазори Қӯрғонак дар даромади дараи Шаршара ҷой гирифтааст. Деха дар замони ҳокими қабилаҳои юзи Ӯротеппа маркази маъмури оқсақолӣ, сонӣ баъди ба Россия ҳамроҳшавии  Осиёи Миёна маркази волост буд. Дар нимаи дуюми асри ХIХ дар деҳа масҷиди ҷомеи ҳашаматнок ва сернақшу нигори 32 сутун дошта (солхои 1889-1990) бунёд шудааст. Деҳаи нисбатан  калони тарафи шарқии ҳавзаи рӯди Сои калон дар соҳили шохоби он Обиборик ном дорад, ки дорои чашмасорони мусаффову ширини ҳаётбахш аст. Обиборик номи чашмаи чинори қадиму баландро, ки то солҳои 80-уми асри гузашта он чинор мавчуд буд, ки фаври борикаш ба рӯи замин мебаромад гирифтааст. Тақрибан 5-6 км шарқтар аз деҳаи Далёни Боло деҳаҳои Калъачаи Арбоб ва Демнора ба вучуд омадаанд. Ибтидои асри ХIХ Арбоби Сабур ном заминдори калон аз гузари Арбоби Ӯротеппа ин деҳаро бунёд намудааст. Дар маркази мулкаш Арбоби Сабур барои ҳифзи аҳли хонаводааш Калъаи Қурғонеро сохта буд. Сонитар аз ҷониби наберааш Кулибой таъмир карда шуда, дар шафати он манзили аҳолӣ ташкил ёфт. Барои ҳамин халқ ин деҳаро ба ғайр аз Калъачаи Арбоб боз Қалъачаи Кулибой низ ном мебаранд.Шимолу шарқтар аз деҳаи Қалъачаи Арбоб дар масофаи 2 км дар сарҳади воҳаи  деҳқонӣ ва саҳрои чорводорӣ. Сари роҳи байни манзилҳои навоҳии мингбирбулоқ ва Чорбасманда деҳаи Демнора ба вуҷуд омадааст. Ба ақидаи одамони солдида номи деҳа аз калимаи «Даҳ-манора» пайдо шудааст. Манораҳо дар замони забткорихои феодали бо мақсади ҳифзи аҳолӣ воҳаҳои зироатии Чорбасманда ва деҳаҳои ҳавзаи рӯди Сои-калон хизмат мекарданд.Ҷанубу Ғарбтар аз деҳаи Обиборик Чорманора 3 км дар доманаи даҳанаи Кизака Навобод ҷойгир шудааст, ки дар таърих онро Навободи Мулло Ҳасан ном бурдааст.  Аҳолии ин деҳа аз Яғноб кӯч бастаанд.Шимолу ғарбтар аз деҳаи Далён дар масофаи 2 км Файзобод ҷойгир шудааст. Оиди пайдоиши ин деҳа дар таърих маълумотҳо аз рӯи гуфти мардуми калонсол аҳолии ин деҳа аз ш.Ӯротеппа омадааанд ва охирҳои асри Х1Х пайдо шудааст.

Ҷамоати деҳоти Далёни Боло дар шимолу ғарби ноҳияи Ғончӣ дар зери қаторкӯҳҳои Туркистон воқеъ буда аз шимолу ғарб бо Ҷамоати Нофароҷи ноҳияи Истаравшан зиёда аз 30 км ҳаммарз мебошад.Аз тарафи шарқ бо Ҷамоати Калининобод, аз шимолу шарқи бо Ҷамоати Чавкандаки ноҳияи Истаравшан, аз тарафи шимол бо ноҳияи Истаравшан, аз ҷанубу ғарб бо ноҳияи Кӯҳистони Мастчоҳ ҳамсарҳад мебошад. Ҳудуди Ҷамоат 12117 га, иқлими он субтропики хушк буда, ҳаҷми боришотӣ аз 500 то 700 мм буда ҳарорати миёнаи ҳаво дар моҳҳои июн-июл 30-35 С, дар кӯҳҳо 12-15 С, дар моҳи январ -2-6 ва дар кӯҳҳо -12-15 С хушк мебошад. Сатҳи паҳни ноҳамвори теғадор аз шимол ба ҷануб аз 500 метр то 4743 метр тадриҷан баланд шуда маркази Ҷамоат деҳаи Далёни Боло дар баландии 1050 м аз сатҳи баҳр ҷойгир мебошад. Ҷамоат аз захираҳои табии масолеҳи бинокорӣ (гил, хок, сангҳои таҳкурсӣ, сангҳои барои истеҳсоли оҳак) санги мармар бой мебошад. Хокҳои Ҷамоат асосан хоки хокистарранги тира, зардхок, шағалхок, инчунин хокҳои серсанг ва рег вомехӯранд. Хоки минтақаи бешазори арча ва доманаи кӯҳсор қаҳваранг ё худ доминаранг буда, поёнтар ба гашти дашт он ба тирахаки кушод ва зардхок таҷлил меёбад. Дар ҳамвории доманакӯҳҳо дар баландиҳои (1000-1900 метр) набототи биёбонию нимбиёбони эфемирҳо, шибоғ, шутурхор, ҷӯробак, кавар, ковук ва гайра, дар куххо дар баландихои зиёда аз 1100-1900 дар биёбони  дамои хӯшадорҳо, лубиёҳо, гулҳо, буттаҳои зирк, настаранг, бодомӣ, бодоми талхак ва ғайраҳо мерӯянд. Дар водиҳои ноҳия бошад зироатхои маданӣ, гандум, ҷав, ҷавдор, сулӣ, ҷуворимакка, нахуд, лаблабу, шалғам, турб, пиёз, сабзӣ, помидор, бодиринг, харбуза, каду, ангуру тут, себ, нок, шафтолу, зардолу,гелос парвариш меёбанд.

  • олами ҳайвонотро юрмон, харгӯш, рӯбоҳ, гург, хуки ваҳшӣ, ҷайра, хирси мала, оҳу, бузҳои ёбоӣ;
  • паррандаҳоро кабк, мурғи ҳилол, мастка, зоғ, уқоб, бургут, мусича, гунҷишк, фароштурук, акка, кабӯтари ёбоӣ, бедона, булбул;
  • моҳиҳо ширмоҳӣ, гулмоҳӣ, пешонағафс -хазандаҳоро мор, калтакалос, сусмор, каждум, калпеса намояндагӣ мекунанд.

 Мувофики маълумоте, ки дар натиҷаи ба ҳисобгирии аҳолӣ аз тарафи Ҳукумати подшоҳӣ дар нимаи дуйуми асри ХIХ соли 1888 ва ибтидои асри ХХ соли 1905 ба кайд гирифта шудаст дехахои худуди Чамоат дар ин солхо аз шумораи зерини хонавода ва аҳолӣ иборат буд:

№ бт

Номи дехахо

1888

1908

1.01.2011

хонавода

аҳолӣ

хонавода

аҳолӣ

хонавода

аҳолӣ

1

Далён

146

730

144

1455

2007

8097

2

Далёни Боло

76

380

94

985

1644

6342

3

Обиборик

70

350

78

767

686

2739

4

Калъачаи Арбоб

-

-

25

245

614

2446

5

Демнора

-

-

48

462

195

815

6

Навобод

15

75

15

166

97

384

7

Файзобод

-

-

-

-

200

672

 

№ бт

Номгӯи деҳаҳо

Миқдори хоҷагиҳо

Шумораи аҳолӣ

Ҳамагӣ

мардҳо

занҳо

1

Далёни Боло

1644

6342

3298

3044

2

Далён

2007

8097

4210

3887

3

Обиборик

686

2739

1424

1315

4

Қалъачаи Арбоб

614

2446

1272

1174

5

Демнора

195

815

424

391

6

Файзобод

200

672

349

323

7

Навобод

97

384

200

184

 

Ҳамагӣ:

5463

21495

11177

10318