Суббота
20.07.2019
08:11
Форма входа
Календарь
«  Июль 2019  »
ПнВтСрЧтПтСбВс
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293031
Архив записей
Наш опрос
Оцените мой сайт
Всего ответов: 283
Статистика

Онлайн всего: 1
Гостей: 1
Пользователей: 0
Flag Counter

Всё о Таджикистане (или почти всё...)

Деха Мадм

Деҳаи Мадм – Village Madm

Дата основания: упоминается как населенный пункт с 329 — 327 г.г. до нашей эры, в греческих летописях времен Александра Македонского ("рогоносца")

Что означает это название: Топоним «Мадм», происходит от  согдийского – «Mδmh» и означает «место изобилующее виноградом». С древних времен жители села занимаются выращиванием винограда и одно из местностностей вокруг села называется «Ангурзор» тоже означающее - «место изобилующее виноградом».

Калимаи «Мадм» дар манбаҳои пешини таърихӣ ва осори луғавӣ ҳамчу "макони ангур "маънидод шудааст. Дар гӯшаҳои деҳа майдонҳои парвариши ангур дар замони пешин бисёр будаанд, ки намоёнгари машғулияти асоси соҳаи кишоварзии боғпарварӣ будани аҳли ин деҳа аст. Заминҳои парвариши ангур дар ҷойҳои аз ҷиҳати таъминот бо об дастнорас низ бисёр буданд, ки дар онҳо ангурҳои лалмӣ ҷамъ меоварданд, ки дар тамъу ширинӣ овозадоранд.

Имрӯз низ яке аз мавзеъҳои ин деҳа бо номи «Ангурзор» боқӣ мондааст, ки аз маҷрои ҷӯйи об дар масофаи дуртар воқеъ аст. Асосан ангурро дар заминҳои наздиҳавлигӣ ё худ атрофи хонаҳояшон парвариш мекунанд ва шояд дар Мадм минбаъд майдонҳои калони ангурпаварӣ (бахусус дар заминҳои лалмӣ) пайдо шаванд.

Карта местности на Google map:

География: Мадм расположена на высоте ________м от уровня моря, граничит с (дехами, городами):____________

Расстояние до центра джамоата 12 км

Расстояние до центра района 27 км

Расстояние до центра области г. Худжанд    _____ км

Расстояние до г.Душанбе_____ км

Как добраться:

Доехать можно через____ _______. Необходимо из __________ добраться до места ___________. Здесь расположена автостоянка такси направляющихся в ________________. Обычно таксисты набирают полный комплект пассажиров и направляются в путь. Стоимость 1 места в такси зависит от сезона. В любом случае необходимо торговаться с таксистами.

Население 2347 чел. (2017)

 

Известные уроженцы:

 

Достопримечательности:

Кварталы села

Амсои поён, Амсои боло, Дашти Мирон, Антароқ, Тагоби Боло, Тагоби Поён, Қулоб, Анкар. (https://tg.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D0%B4%D0%BC)

Маҳаллҳои деҳа

Мадм монанди ҳар деҳаи дигари Тоҷикистон мавзеъҳои зиёде дорад, ки номгузории онҳо аз ҷиҳати интихоби он, мувофиқати мазмуни ном бо махсусиятҳои ҷуғрофию табиии мавзеъ аксар дуруст сурат гирифтаанд. Баъзе ин номҳо барои имрӯзиён нофаҳмостанд, лек хуш садо медиҳанд, ки ин ҷо зикри қисмате аз онҳоро мувофиқи матлаб медонем: Амсои поён, Амсои боло, Дашти Мирон, Антароқ, Тагоби Боло, Тагоби Поён, Қулоб, Анкар ва ғайра. (https://tg.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D0%B4%D0%BC)

История села:

Мадм  яке аз деҳаҳои водии Зарафшон аст, ки бар асоси таҳқиқҳои санадноки таърихнигорон гузаштаи таърихии беш аз 2500- сола дорад. Номи ин деҳа ҳанӯз хело барвақт дар осори таърихӣ ва дигар навъи сарчашмаҳои боэътимоди илмӣ, ёддоштӣ ва ғайра зикри ном шудааст. Дар манобеи муътамади таърихӣ, ҳанӯз ҳини лашкаркашиҳои ҷаҳонгиронаи Искандари Мақдунӣ ба қаламрави Осиёи Миёна, ки ба солҳои 329 — 327 -и қабл аз мелод рост меояд, Мадм ҳамчу истилоҳи ҷуғрофӣ ном бурда шудааст.

Ин далелҳои муаррихони аҳди қадим ва таърихнигорони даврони асрҳои миёна аз он шаходати яқин медиҳанд, ки сукунати нахустин бошандагони ин деҳа ба замонҳои басо барвақт, аз он ки тасаввур мёшавад, рост меояд. Анъана ва расму адатҳои мардумони ин деҳа басо нодир, омӯхтанӣ ва дар муқоиса бо дастовардҳои он марҳилаи таърихӣ пурарзиш будаанд. Баъдтар дар асрҳои миёна, ки дар таърихи гузаштагони обрӯманди мо саҳифаҳои тозаеро бозкушоӣ намудааст, мақоми деҳаи Мадм аз ҳайси як макони муқаррарии ҷуғрофӣ ба сифати маркази муҳими маъмурӣ боло рафта, ҳамин тавр дар нигоштаҳои таърихнигорони гуногун зуд — зуд ёдрас мешавад ва ба ҷойгоҳи вуқуи ҳодисаҳои қисматсоз мубаддал мегардад. Дар болооби водии Зарафшон як қудрати азими маъмурӣ созмон меёбад, ки дар асарҳои таъринависони он замон ва имрӯз дар таърихнигории муосири тоҷикӣ ҳамчун Буттамон маъруф мондааст.

Замони пойдории ии қудрати минтақавӣ Мадм ҳамчу маркази он интихоб шуда, ин ҳақиқати бебаҳси таърихӣ гувоҳ бар муҳимияти стратегӣ ва таърихии ин деҳа дар он замон аст, ки ба ҳеҷ ваҷҳ наметавонад боиси шакку тардид гардад ва ниёз ба шарҳу эзоҳи тӯлонӣ низ надорад. Шахсиятҳои намоёну пурмаҳсули илми шуҳратёфтаи таърихи Тоҷикистон — академик Бобоҷон Ғафуров, академик Аҳрор Мухторов ва профессор Юсуфшоҳ Ёқубов дар асарҳои гуногунмавзӯи таҳқиқотии худ ин нуқтаро бо санадҳои қавии илмӣ асоснок намуда, зарурати ҳамагуна шубҳабарангезиро аз миён бардоштаанд. Ҳамчунин мухаққиқони дигари шӯравӣ Брагинский А. А., Маршак Б., Исҳоқӣ Абдулло, Фрайман ва дигарон низ дар риштаи суғдшиносӣ ва таҳқиқи паҳлуҳои гуногуни таъриху фарҳанги минтақаҳои сугғднишин ковишҳои фундаменталӣ кардаанд, ки дурустии гуфтаҳои боло аз навиштаҳои онҳо бармеоянд.

Мадм замони муқобилияти аҷдодони мо муқобили ҳуҷумҳои забткоронаи арабҳо охирин мавзеи давраи ниҳоии бархӯрдҳои мусаллаҳонаи Диваштич гардид. Ҳарчанд кӯшишҳои озодихоҳонаи ин фидоии содиқи арзишҳои миллиамон дар поёноби Зарафшон шуруъ гардид, лек дар Мадм ба марҳилаи ҷамъбастии худ расид. Он замон Мадм қалъаи бузурги мудофиавӣ дошт, ки барои душманон тасхирнопазир буд. Диваштич дар пушти бораҳои наҷотбахши ин қалъа паноҳ ёфт ва ҷони худу ҳамроҳони ҳамрайъашро дар эминӣ бигузошт.

Сокинони Мадм аз вуруди ин муборизи ҷабҳаи озодии онҳо гарм истиқбол ба амал оварданд ва китф ба китфи ҳамдигар қарор гирифта, хати шикастнопазири мудофиавиро созмон доданд, ки метавонист ҳамагуна ҳуҷумҳои барқосоро хунсо кунад. Гузашта аз ин матонату худфидоии онҳо дар роҳи ҳифзи ҳар як порчаи муқаддаси сарзамини аҷдодӣ дар вуҷуди бадсиришти арабҳои ишғолгар ҳамагуна эҳтимоли дастиёрӣ ба пирӯзиро ба якбор аз байн бирабуд. Зимни футуҳоти хеш арабҳо аз фиреб бисёр кор гирифтанд ва аз ин хотир ҳамеша ғалаба дар набард ҷониби онҳо буд.

Диваштич бо наздикони ҳамяроқаш дар қалъаи Гардани (Гарданаи) Ҳиcop, ки дар деҳаи Мадм воқеъ буд, барои худ паноҳгоҳи боэътимод ёфт, то неруи тозанафас гирд оварад ва стратегияи муқовимати минбаъдаашро тарҳрезӣ намуда, марҳилаи нави муборизаро оғоз кунад. Ӯ ҳини истиқоматаш дар Мадм бо пешвоёни ҳаракатҳои озодихоҳи Бохтару Истаравшан ва Ҳафтрӯд иртибот барқарор карда, нақшаи муқовимати муштарак созмондодашударо тартиб дод.

Мавзеъҳои Амсо, Порбоғ, Айн, Кандик ва ғайра бевосита шаҳодат медиҳанд, ки ин русто аз давраи суғдиён вуҷуд дошт. Ҳатто баъзе амалҳои оташпарастӣ то имрӯз ҷой доранд. Ба монанди дар ҷойҳои муқаддас гузоштани шамъҳо, аз болои алов парида гузаштан, ҳангоми гусели азизони худ ба масофаҳои дур дар остонаи дар испанд дуд кардан ва боқимондаи онро дар зери остонаи дарвоза партофтан боқӣ мондааст, ки қадима будани деҳаро тасдиқ мекунад. (https://tg.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D0%B4%D0%BC)

Исторические факты: